7.sınıf matematik ders kitabı cevapları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
7.sınıf matematik ders kitabı cevapları etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Cumartesi

MEB YAYINLARI 7.SINIF MATEMATİK DERS KİTABI CEVAPLARI 10


Meb yayınları 7.sınıf matematik ders kitabı cevapları öğrencilerin yaptıkları ödevlerini kontrol etmeleri için verilmiştir. Aksi bir durum ile cevaplardan faydalanmak isteyen öğrencilerin sorumlulukları kendilerine aittir. Sayfa



____________________________________________________________
Ekstra Bilgi:
 Platolar
Akarsular  tarafından  derince  yarılmış olan  engebeli  düzlüklere  plato  denir. Ülkemizde çok sayıda plato bulunmaktadır. İç kesimlerde Haymana, Cihanbeyli, Obruk, Bozok ve Uzunyayla platoları tektonik hareketler ile eski kütlelerin kıvrılmayarak kırılması sonucu  oluşmuştur. Ülkemizin  kuzeybatısında Çatalca  ve Kocaeli  platoları aşınma sonucu  oluşmuş düzlüklerin  akarsular  tarafından derince yarılması sonucu meydana gelmiştir. Bu platoların yükseltileri oldukça azdır. Ülkemizin güneyinde Teke ve Taşeli platoları karstik yapı üzerinde oluşmuştur. Doğuda Erzurum-Kars ve Ardahan platoları volkanik malzemeler ile örtülüdür. Ülkemizin güneydoğusunda volkanik materyallerle örtülü olan fianlıurfa ve Gaziantep platoları bulunmaktadır.
Aşındır ma Şekiller i
Akarsular, aşındırıcı güçleriyle yeryüzünü şekillendirirler. Bu şekillerin başında vadiler gelir. Ülkemizde akarsuların oluşturdukları vadi çeşitlerinin hepsine rastlanır. Bunlar çentik vadi, boğaz vadi, kanyon vadi ve tabanlı vadidir.
Akarsular eğimin azaldığı yerlerde sağa sola büklüm yaparak akar. Oluşan  bu şekillere menderes  adı verilir.  Menderesler  en  çok  Ege  denizine  dökülen  akarsu- larımızda görülür.
Bitki  örtüsünden  yoksun  olan  yarı kurak  bölgelerde  erezyon  şiddetlenir. Bu nedenle sel sularının etkisiyle bazı alanlarda rgıbayır denilen yeryüzü şekilleri oluşur. Ülkemizde özellikle bölgelerde rgıbayırlar yaygındır.




MEB YAYINLARI 7.SINIF MATEMATİK DERS KİTABI CEVAPLARI 9


Meb yayınları 7.sınıf matematik ders kitabı cevapları öğrencilerin yaptıkları ödevlerini kontrol etmeleri için verilmiştir. Aksi bir durum ile cevaplardan faydalanmak isteyen öğrencilerin sorumlulukları kendilerine aittir. 



____________________________________________________________
Ekstra Bilgi:
 TÜRKİYE’NİN YER ŞEKİLLERİ
Çok  çeşitli yeryüzü  şekillerine sahip  ülkemizde  bütün  jeolojik  devirlere  ait arazilere rastlanmaktadır. Türkiye’nin jeolojik zamanlarda geçirdiği oluşumlar şunlardır.


Paleozoik
Başkalaşıma  uğrayarak  sertleşmiş masif  adı verilen  kütleler  oluşmuştur. Bu araziler kıvrılma ve kırılma özelliğini kaybettikleri için depreme dayanıklı yerlerdir. Başlıca masif alanlar Yıldız dağları, Menteşe yöresi, Kırşehir çevresi, Bitlis yöresi ve Taşeli Yöresi’dir. Bu zamanda yetişen r bitki örtüsü kalıntıları günümüzde Zonguldaktan çıkarılan taşkömürü yataklarını oluşmuştur.


Mezozoik
Bu  zamanda Anadolu’da  yerkabuğu  hareketleri  fazla  olmamıştır. Mezozoikte meydana gelen kıvrımlı yüzeyler aşınarak peneplen hâline gelmiştir. Anadolu’nun da içinde bulunduğu Tetis (Tethys) denizinde yoğun birikme gerçekleşmiştir.


Ter siyer
Anadolu arazisi yükselmeye uğramış, su yüzeyine çıkmış ve Anadolu yarımadası genel görünümünü almıştır. Kuzey Anadolu, Toros Dağları, linyit, petrol ve kaya tuzu yatakları  bu  dönemde  oluşmuştur. Arabistan  kütlesinin  sıkıştırması sonucu  Doğu Anadolu yükselmiştir.


Kuater ner
Ege denizinin bulunduğu Egeit karası çökerek Ege denizi oluşmuştur. Buzulların eriyip yükselmesiyle İstanbul ve Çanakkale boğazları oluşmuş, Akdeniz ve Karadeniz birleşmiştir. Yüksek  dağlık  alanlardaki  buzul  şekilleri oluşmuştur. Ülkemiz günümüzdeki son şeklini almıştır.

MEB YAYINLARI 7.SINIF MATEMATİK DERS KİTABI CEVAPLARI 8



Meb yayınları 7.sınıf matematik ders kitabı cevapları öğrencilerin yaptıkları ödevlerini kontrol etmeleri için verilmiştir. Aksi bir durum ile cevaplardan faydalanmak isteyen öğrencilerin sorumlulukları kendilerine aittir. 



____________________________________________________________
Ekstra Bilgi:
 Karstik Aşındırma Şekilleri
Sular tarafından cozunen kalker tabakasının uzerinde aşınma sonucu lapya
denilen oluklar meydana gelir. Karstik şekillerin en kucuğu lapyadır. 1 - 2 cm’den
1 - 2 m’ye kadar genişlikleri ve uzunlukları olabilir.
Dolin, karstik plato yuzeylerindeki erime cukurlarıdır. Komşu
dolinlerin birleşmesiyle daha geniş cukurlar oluşur ki bu şekillere uvala adı verilir. Dolin
ve uvalalar zamanla genişleyerek 1-2 km capında polye adı verilen ovaları oluştururlar.
Yerin altına sızan sular karstik taşları kimyasal olarak cozundurerek mağara adı
verilen boşluklar oluştururlar.
Mağara tavanlarının cokmesiyle oluşan cukurlara obruk adı verilir.



Karstik Biriktirme Şekilleri
Karstik sular yeryuzune cıktığında havayla temasa gecer ve icerdiği kalker cokelerek
dağ yamaclarında basamak şeklinde beyaz bir ortu oluşturur. Bu yapıya traverten adı
verilir. Bu şekillere en guzel ornek Pamukkale (Denizli) travertenleridir.
Kirecli sular, mağara tavanından yavaş yavaş sızarken icindeki kirecin bir kısmı
cokelir ve sarkıtları oluşturur. Suyun damladığı yerde kalan kirecin birikmesiyle de
dikitler meydana gelir. Sarkıt ve dikitler zamanla birleşerek sutun bicimini alır.
Buzullar
Kutup bolgeleri ve cok yuksek olan dağların dorukları surekli karlarla kaplıdır.
Erimeyen bu kar ortusu kalıcı kar (toktağan kar) olarak adlandırılır. Kalıcı karlar
zamanla ust uste birikerek buzulları oluşturur. Kalıcı kar sınırının yukseltisini sıcaklık
belirler. Ekvatorda bu sınır 5500 m iken kutuplara gittikce deniz seviyesine doğru iner.
Bilgi Notu: Cok ceşitli buzul tipi vardır. Dağ doruklarındaki cukurlarda yeni oluşmaya
başlayan buzullara sirk buzulu, sirk buzullarının cukurlardan taşarak eğim yonunde
akışa gecenlerine vadi buzulu, dağların tepesini kulah gibi ortenlerine takke
buzulu, kutup bolgelerinde olduğu gibi geniş bir alanı tumuyle kaplayan buzullara
ortu buzulu adı verilir.
Kutuplarda deniz kıyısına sarkan buzullar asıl kutleden koparak yuzen buz
dağlarını oluştururlar. Bunlara aysberg (iceberg) denir. Deniz
yuzeylerinin donmasıyla oluşan buzullara ise bankiz adı verilir.

MEB YAYINLARI 7.SINIF MATEMATİK DERS KİTABI CEVAPLARI 7


Meb yayınları 7.sınıf matematik ders kitabı cevapları öğrencilerin yaptıkları ödevlerini kontrol etmeleri için verilmiştir. Aksi bir durum ile cevaplardan faydalanmak isteyen öğrencilerin sorumlulukları kendilerine aittir. 



____________________________________________________________
Ekstra Bilgi:
 DEPREM
Yerkabuğu icindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya cıkan titreşimlerin dalgalar
halinde yayılarak yeryuzunu sarsması olayıdır. Depremler oluşumlarına gore uce ayrılır.
a. Tektonik depremler : Manto tabakasında meydana gelen konveksiyonel
akımlar sonucu levhaların harekete gecmesiyle oluşur. Tektonik depremlerin etki
alanları geniş ve şiddetleri yuksektir. Depremlerin % 90’ı tektonik kökenlidir.
b. Volkanik depremler : Volkanik patlamaların yakın cevrelerinde oluşturdukları
icin hafif şiddetli depremlerdir. Bu depremlerin etki alanları dardır.
c. Cokuntu depremleri : Kolay ergiyebilen tabakaların bulunduğu yerlerdeki
mağara ve tunellerin tavanlarının gocmesiyle oluşan depremlerdir. Etki alanları dardır.
Bilgi Notu: Yeryuzunde fay (kırık) hatları, depremler ve volkanlar arasında
paralellik vardır. Fay hatları oynak bir zemin oluşturduğu icin depremlerin coğu bu
alanlar uzerinde meydana gelir.

MEB YAYINLARI 7.SINIF MATEMATİK DERS KİTABI CEVAPLARI 6


Meb yayınları 7.sınıf matematik ders kitabı cevapları öğrencilerin yaptıkları ödevlerini kontrol etmeleri için verilmiştir. Aksi bir durum ile cevaplardan faydalanmak isteyen öğrencilerin sorumlulukları kendilerine aittir. 




____________________________________________________________
Ekstra Bilgi:
 YERYUZUNU OLUŞTURAN GUCLER
Yeryuzunde dağlar, ovalar, platolar, vadiler gibi kabarık ve cukur alanlar vardır.
Yer şekilleri enerjisini yerin ic kısımlarından alan ic kuvvetler ile enerjisini Guneş’ten
alan (su ve hava hareketleri) dış kuvvetlerin etkileriyle oluşmuştur. İc kuvvetler
yeryuzunde lcalma ve yukselmelere yol acarken, dış kuvvetler yeryuzunu aşındırarak
surekli duzleştirmeye calışır.
İC KUVVETLER
İc kuvvetler gucunu, ust ve alt mantodaki sıcaklık ve yoğunluk farklarıyla oluşan
konveksiyon akımlarından alır. İc kuvvetlerin etkisiyle oluşan hareketlerin tumune
tektonik hareketler adı verilir. Bunlar kıt’a oluşumu (epirojenez), dağ oluşumu
(orojenez), puskurme (volkanizma) ve depremler (seizma) olmak uzere dort gruba
ayrılır.



____
Sunuş ve Aktarma Modelleri (Direct Teaching)
Öğretmenin sunuşuna ve öğrenciye bilgi aktarma yöntemine dayanan birçok öğretim modeli vardır. Bunlardan bir dereceye kadar başarılı olanlar sunuşun etkililiğini çeşitli araçlarla artırabilen ve öğrenmeye öğrenci katılımını sağlayabilen yöntemlerdir. Bu ünitede Ausubel (1968, 1977) tarafından SergileyiciÖğretim (Expository Teaching) ve Anlamlı Öğrenme (Receptive Learning) kavramlarıyla ileri sürülen sunuş modeli ile esasları
Rosenshine (1983) tarafından geliştirilmiş olan Etkileşimli Doğrudan Öğretim (Direct -Interactive Teaching) aşağıda ayrı ayrı ele alınmıştır.
2 Buluş Yoluyla Öğretim Modeli (Discovery Teaching)

Öğrencinin deneyimlerden tümevarım yoluyla genellemelere ve bir ilkeye ulaşmasına dayanan öğretim modelidir. Öğrenciyi buluşa götüren etkinlikler öğretmen tarafından planlanır. Öğrenci etkinliklerinde, öğretmen rehberliğinin derecesine göre farklılık gösteren yöntemleri vardır.

MEB YAYINLARI 7.SINIF MATEMATİK DERS KİTABI CEVAPLARI 5


Meb yayınları 7.sınıf matematik ders kitabı cevapları öğrencilerin yaptıkları ödevlerini kontrol etmeleri için verilmiştir. Aksi bir durum ile cevaplardan faydalanmak isteyen öğrencilerin sorumlulukları kendilerine aittir. 



____________________________________________________________
Ekstra Bilgi:
 Akdeniz İklimi
- Akdeniz’e kıyısı olan ulkeler, Avustralya’nın guneybatısı, Guney Afrika
Cumhuriyetin’de Kap bolgesi, fiili’nin orta kesimleri ve Kuzey Amerika’da
Kaliforniya cevresinde etkilidir. Turkiye de genel olarak bu iklim kuşağının
etkisi altındadır.
- Yıllık ortalama sıcaklık 18° C’ tur. En sıcak ay ortalaması 28 – 30° C, en soğuk
ay ortalaması 10° C kadardır.
- Yıllık yağış miktarı yukseltiye gore değişir. Ortalama 600–1000 mm arasındadır.
Yaz ayları sıcak ve kurak, kış ayları yağışlıdır. Kıyı kesimlerde ılıman gecen
kışlar ic kesimlere doğru sertleşir. Kar yağışı ve don olayı cok ender gorulur.
Kışın gorulen yağışlar cephesel kokenlidir. Cephesel yağışlar en fazla bu ikimde
gorulur.
- Karakteristik bitki ortusu, kızılcam ormanlarının tahrip edilmesiyle ortaya cıkan
makilerdir. Makiler, surekli yeşil kalabilen, kısa boylu, sert yapraklı, kuraklığa
dayanabilen, calımsı bodur ağaclardır. Akdeniz ikliminde yağışın az cok yeterli
olduğu orta yukseklikteki yamaclarda iğne yapraklı ağaclardan oluşan ormanlar
(Kızılcam, sarıcam, karacam ormanları gibi) yer alır.
Muson İklimi
- Guney Hindistan, Guney Cin, Guneydoğu Asya, Japonya ve Mancurya gibi bolgelerde
gorulur. Bu alanlar Muson ruzgarlarının etkisi altındadır.
- Yıllık ortalama sıcaklık 15 – 20 °C’ tur. Yıllık sıcaklık farkı 10 °C civarındadır.
Alcak enlemlerde sıcaklık yuksektir. Kuzeye doğru kışlar daha sert gecer.
- Muson ruzgarlarının esme yonune paralel olarak yazlar yağışlı, kışlar kurak
gecer. Yağışların % 85'i yaz aylarında duşer. Yıllık yağış miktarı ortalama 1000 –
1500 mm civarındadır. Kıyı bolgeleri ve dağların denize bakan yamaclarında
yağış miktarı artar. Orneğin, Hindistan’ın kuzey doğusunda yer alan Cerapunci
12000 mm yağış ile dunyanın en fazla yağış alan yeridir.
- Kıyı kesimlerinde kışın yaprağını doken ormanlar, kuzeye doğru ise savanlar
gorulur. Muson ormanlarının tipik ağacı teak ağacıdır.

MEB YAYINLARI 7.SINIF MATEMATİK DERS KİTABI CEVAPLARI 4


Meb yayınları 7.sınıf matematik ders kitabı cevapları öğrencilerin yaptıkları ödevlerini kontrol etmeleri için verilmiştir. Aksi bir durum ile cevaplardan faydalanmak isteyen öğrencilerin sorumlulukları kendilerine aittir. 




____________________________________________________________
Ekstra Bilgi:
 Tundra iklimi
- İskandinavya Yarımadasıyla, Kanada’nın kuzeyinde, Sibirya ve Gronland
Adası’nın kıyı kesimlerinde gorulur.
- En sıcak ay ortalaması 10° C’u gecmez. Kışın sıcaklık – 30, – 40° C'lara kadar iner.
Toprak yılın buyuk bir kesiminde donmuş haldedir. Kışlar cok soğuktur. Sadece
yazın sıcaklığın artması ile toprağın ust kısmındaki buzlar erir ve bataklıklar oluşur.
- Yıllık yağış miktarı 200 – 250 mm civarındadır.
- Bitki ortusu; duşuk sıcaklıklara uyum sağlamış yosun, ot ve cılız calılıklardan
oluşan tundra bitki ortusudur.


____
Başlıca öğretim modelleri
Model denilince maddenin kristal yapısını gösteren modeller gibi öğretim araçları akla gelebilir. Burada maddesel modelleri kastetmiyoruz. Daha önceki ünitelerde kavramsal yapılara da 'model' denildi. Burada öğretim modeli kavramıyla belirli bir bilgi kuramına ve psikolojik tabana dayanan, belirli program, araç ve yöntem tercihleri olan kuramsal bir yapı ve bu yapıdan çıkarılan öğretme ve öğrenme etkinlikleri kastedilmektedir. Bu anlamda öğretim modeli öğretim metodu veya öğretim yönteminden daha geniş kapsamlıdır. Bir öğretim modeli birkaç öğretim yöntemini içerebilir.
Öğretimde laboratuvar kullanma, öğrencilere ev ödevi verme, öğrencileri bir doğa gezisine götürme, derste soru-cevap tekniklerini kullanma gibi etkinlikler bir öğretim yönteminin ve bu nedenle bir öğretim modelinin parçalarıdır. Bu tür etkinliklere öğretim stratejileri denir. Öyleyse, bu açıklamalara göre, bu üç kavram genelden özele doğru öğretim modeli - öğretim yöntemi - öğretim stratejisi sırasıyla sıralanabilir.   (Ne yazık ki bu üç kavram dilimizde
birbirine karıştırılmakta, birçok halde biri diğerinin yerine kullanılmaktadır.   Bu nedenle yukarıdaki tanımlamalar ve sıralama henüz geniş kabul görmüş değildir.)
Bir yazar öğretim yöntemlerini 'geleneksel' ve 'çağdaş' olarak iki grupta toplamıştır (Turgut, 1991). Geleneksel yöntemlerde ağırlık, ders konusu ile ilgili bilgilerin öğretmenin anlatım ve açıklamalarıyla öğrenciye aktarılması yönündedir. Bu nedenle bu tür yöntemler bazan •öğretmen merkezli', bazan da 'otoriter' (Lewis, 1972, s. 82) olarak nitelendirilir. En yaygın şekliyle bu yöntemde, öğretmen bilen ve bildiğini aktaran kişi, öğrenci ise dinleyen, dinlediği için öğrendiği sanılan, öğretmenin anlattıklarını hatırladığı için anladığı farzedilen kişidir.
Çağdaş denilen öğretim yöntemleri öğrenciyi merkeze alan, onu kendi gayretleriyle öğrenmeye götüren yöntemlerdir. 'Araştırma' (inquiry), 'buluş' (discovery), 'problem çözme' gibi kavramlarla adlandırılan bu yöntemlerde öğrenci kendi gayretleriyle bilmediklerim öğrenmeye, merak ettiği sorunlara yanıt bulmaya çalışan kişidir; öğretmen ise öğrencinin kendi gayretleriyle öğrenme etkinliklerini planlayan ve etkinliklerde ona rehberlik eden kişidir.

Kaç tane öğretim modeli vardır? İki yazar yirmi tane öğretim modelini dayandıkları psikolojik tabanlarıyla, öğretme ve öğrenme etkinlikleriyle açıklamışlar, herbirinin hangi durumlarda ve nasıl kullanılabileceğini örneklerle göstermişlerdir (Joyce, B. ve Weil, M. 1988). Bu ünitede ve sonra gejen diğer ünitelerde aşağıda adlan verilen model ve yöntemler üzerinde durulmaktadır.

MEB YAYINLARI 7.SINIF MATEMATİK DERS KİTABI CEVAPLARI 3


Meb yayınları 7.sınıf matematik ders kitabı cevapları öğrencilerin yaptıkları ödevlerini kontrol etmeleri için verilmiştir. Aksi bir durum ile cevaplardan faydalanmak isteyen öğrencilerin sorumlulukları kendilerine aittir. 



____________________________________________________________
Ekstra Bilgi:
 Hava kutlelerinin soğuma ve yoğunlaşma bicimine gore yağış ceşitleri;
1.Yamac (orografik) yağışları: Bir yamac boyunca yukselen nemli hava
kutlesinin soğuyarak yoğuşması sonucu oluşan yağışlardır. Yamac yağışları coğunlukla
dağın ust kısmına kar, alt kısmına yağmur halinde duşer. Yaz musonları bu tur yağış
bırakır. Ulkemizde Akdeniz ve Karadeniz kıyılarındaki dağların denize bakan
yamaclarında da bu tur yağışlar oluşur.
2. Cephe (frontal) yağışları: Faklı hava kutlelerinin birbirleriyle karşılaştığı sınıra
cephe adı verilir. Sıcak ve nemli hava kutlelerinin soğuk ve kuru hava kutlesiyle
karşılaştığı alanlarda cepheler oluşur. Sıcak ve nemli hava hava soğuk hava kutlesi
uzerinde yukselerek yoğuşur ve ardından yağış bırakır. Ulkemizde kış aylarında,
kuzeyden gelen soğuk kuru hava Akdeniz kıyıları uzerindeki ılık nemli havayı soğutup
yoğunlaştırarak cephe yağışları oluşturur. Cephe yağışları genellikle orta kuşak ulkelerinde
gorulur.
3. Yukselim (konveksiyon) yağışları: Alttan ısınan nemli hava kutlesinin dikey
yonde hızla yukselmesi sonucu soğuyup yoğuşmasıyla oluşur. Ekvatoral bolgelerde
oluşan yağışlar coğunlukla bu şekildedir. Ulkemizde bu tur yağışlar İc Anadolu’da
ilkbahar sonlarında ve yaz başlarında gercekleşir. Bu yağışlara bolgede kırk ikindi
yağışları adı da verilir.

MEB YAYINLARI 7.SINIF MATEMATİK DERS KİTABI CEVAPLARI 2


Meb yayınları 7.sınıf matematik ders kitabı cevapları öğrencilerin yaptıkları ödevlerini kontrol etmeleri için verilmiştir. Aksi bir durum ile cevaplardan faydalanmak isteyen öğrencilerin sorumlulukları kendilerine aittir. 



____________________________________________________________
Ekstra Bilgi:
 BASINC VE RUZGARLAR
Butun cisimler gibi, havanında bir ağırlığı vardır. Gazların bu ağırlığı yeryuzunde
basınc olarak hissedilir. Dunya’nın her yerinde hava basıncı aynı değildir. Basınc;
yukselti, sıcaklık, enlem ve dinamik etkenlere bağlı olarak değişir.
Yukselti: Atmosfer icerisinde yer alan farklı ozellikteki gazlar, yercekimi
nedeniyle ağır olanları altta, hafif olanları ise ustte olmak uzere sıralanır. Bu nedenle
atmosferin yoğunluğu ve ağırlığı alt kısımlarda daha fazla, ust kısımlarda daha azdır.
Enlemin etkisi: Kutuplar Dunya’nın merkezine daha yakın iken Ekvator daha
uzaktır. Bu nedenle yercekimi kuvveti Ekvator’dan kutuplara doğru gittikce artar.
Yercekimindeki bu değişikliğe bağlı olarak hava basıncı da enlemlere gore değişiklik
gosterir.
Sıcaklık etkisi: Isınan hava genleşir. Genleşen hava hafişer ve yukselir. Boylece
hava kutlelerinin yoğunluğu ve ağırlığı azaldığı icin alcak basınc alanı oluşur. Soğuyan
hava sıkışarak, ağırlaşır. Ağırlaşan hava yer cekimi etkisiyle aşağıya doğru coker.
Boylece hava kutlelerinin yoğunluğu ve ağırlığı arttığı icin yuksek basınc alanı oluşur.
Ekvator yıl boyunca sıcak olduğu icin surekli olarak termik alcak basınc alanıdır.
Kutuplar ise yıl boyunca soğuk olduğu icin surekli olarak termik yuksek basınc
alanıdır.
Dinamik etkenler : Dunya’nın kendi ekseni cevresinde donuşu sonucunda
ruzgarların yonlerinde sapmalar olur. Sapmalar sonucu hava kutleleri 30˚ enlemlerinde
yoğunlaşarak alcalır ve bir yuksek basınc alanı, 60˚ enlemlerinde ise seyrelerek
yukselir ve bir alcak basınc alanı oluşturur.
Hava basıncı ilk kez 1643 yılında Toricelli Mercury tarafından cıvalı barometre
ile olculmuştur. Standart hava basıncı 45˚ enlemlerinde, deniz seviyesinde ( 0 metre) ve
15 ˚C sıcaklıkta 1 cm2’ye etki eden havanın basıncıdır. Standart hava basıncı 1 cm
capındaki cam tup icerisindeki civanın 760 mm (76 cm) yukselmesidir (1 cm3 cıva 13.6 gr
ağırlığında olduğuna gore 76 cm3 civa x 1.6 = 1033.6 gr’dır). Diğer bir ifade ile
standart hava basıncı 1 cm2’ lik yuzeye 1033,6 gr ağırlık yapmaktadır. Hava basıncı,
daha sonraki yıllarda CGS (santimetre/gram/saniye) olcu sisteminin kuvvet birimi olan
din kullanılarak milibar (mb) olarak olculmeye başlanmıştır. Bu olcuye gore standart
hava basıncı 1013 mb kuvvettir (760 mm cıva sutunu = 1033,6 gr cıva ağırlığına o da
eşittir 1013 mb kuvvete). Ancak bir yerin alcak basınc alanı mı yoksa yuksek basınc
alanımı olduğunu belirlemek icin o yerin ve cevresindeki alanların basınc değerlerine
bakılır. Orneğin bulunduğumuz yerde basınc 850 mb, başka bir alanda 700 mb ise
bulunduğumuz yer yuksek basınc (antisiklon), diğer alan ise alcak basınc (siklon)
merkezidir. Basıncın dunya uzerinde dağılışını gosterebilmek icin eş basınc eğrileri
(izobar) yontemi geliştirilmiştir. Eş basınc en eğrileri ile cizilen haritalara izobar haritaları
adı verilir.
Soğuyarak ağırlaşan hava kutlesi yuksek basıncı, ısınarak yukselen hava kutlesi
alcak basıncı oluşturur. Eğer bu iki basınc alanı birbirine yakın ise, yuksek basınc
alanında ağırlaşan hava, alcak basınc alanında yukselen havanın boşalttığı yere doğru
hızla hareket eder. Bu ruzgardr. Ruzgarın hızı, basınc farkının az veya cok olmasına
bağlıdır.
Ruzgarın oluşumunu ve yonunu etkileyen faktorler vardır. Bunlar; basınc
merkezlerinin yeri, Dunya’nın kendi cevresindeki donuşu ve yerşekillerinin
doğrultusudur. Yuksek basınc merkezi guneyde, alcak basınc merkezi kuzeyde ise
ruzgar guney yonunden kuzeye doğru eser. Dunya’nın kendi cevresinde batıdan doğuya
doğru olan donuşu nedeniyle ruzgarların yonlerinde sapmalar medyana gelir. Bu
sapmayı oluşturan coriolis (koriyolis) gucudur. Coriolis gucu nedeniyle, ruzgarlar Kuzey Yarım Kure’de sağa, Guney Yarım Kure’de sola doğru saparlar. Alcak basınclarda
hava akımı cevreden merkeze, yuksek basınclarda merkezden cevreye doğrudur.
Dağların, boğazların ve vadilerin doğrultuları ruzgarların yonlerini etkiler. Ozellikle
yeryuzune yakın esen ruzgarlar, bu tur yerşekillerinin uzanış doğrultusuna kanalize
olurlar. Ruzgarlar taşıdıkları havanın ozelliklerini gittikleri alanlara gotururler. Eğer
ruzgar sıcak bir alandan kaynaklanıyorsa ulaştıkları yere bu sıcaklığı taşır. Bu nedenle
ruzgarlar estiği yerlerin hava sıcaklığını artırır ya da duşurur.
Bilgi Notu: Ruzgar meydana getiren hava kutlesinin hareket hızına ruzgar hızı denir. Bir
ruzgarın hızı yuksek ve alcak basınc merkezleri arasındaki basınc farkına (basınc gradyanı) ve
basınc merkezlerinin yakınlığına bağlıdır. Basınc farkı ne kadar cok ve mesafe ne kadar yakın
olursa ruzgar hızı artar. Basınc farkı ortadan kalkarsa ruzgar da durur. Ruzgarın hızı anemometre
denilen aletle olculur. Ruzgar hızı saniyede metre (m/sn) ya da saatte kilometre (km/saat)
olarak ifade edilir. Ruzgarın hızını hic bir alet olmaksızın, cisimlere yaptığı etkilere bakarak
saptayabiliriz. Bunun icin Bofor (Beaufort) olceği geliştirilmiştir. Bu olcek 0’dan başlayarak
12. basamağa kadardır. Orneğin, cizelgenin 4. basamağındaki ruzgar denizde kopuklenme
yapar. Karada tozları ve kağıtları havalandırır, kucuk dalları sallar. Bir ruzgarın hangi yonden
ne kadar sureyle ve kac kez estiğini ifade edebilmek icin ruzgarın esme sıklığı (frekansı)
kavramı kullanılır. Ruzgar frekansı gun, ay ve yıl olarak tespit edilir. Elde edilen veriler bir
ruzgar gulu diyagramı ile gosterilir.
Sponsorlu Bağlantılar 2
banner